De Cubaanse autoriteiten deinzen niet terug voor overdrijving en hypocrisie in hun politieke propaganda. Nog maar net was officieel aangekondigd dat 1 miljoen Cubaanse werknemers overbodig waren geworden of de Cubaanse vakbeweging ontstak in woede. Over die 1 miljoen landgenoten? Nee, over de crisis die Griekenland trof en uit solidariteit met de communistische vakbeweging daar, die wel de straten op mogen voor protesten tegen hun regering.
Weer even later stonden de Cubaanse kranten bol van een ander onrecht, namelijk de 'racistische' en 'xenofobe' Wet SB 1070 van de staat Arizona in de Verenigde Staten tegen de komst van nieuwe immigranten. Vorige maand keerde de Nationale Vergadering van de Poder Popular, een soort Cubaans parlement zich fel tegen deze wet 'die immigranten zonder papieren criminaliseert.'
Foto: illegalen worden in Arizona opgepakt En Decreet 217 dat Cuba al jarenlang kent? Elk weekend worden in Havana honderden aangehouden Cubanen per bus, vrachtwagen of trein naar hun geboorteplaats teruggestuurd. Zij komen niet uit een ander land, maar uit plattelandsprovincies en zijn op zoek naar werk in de Cubaanse hoofdstad. Elke georganiseerd protest tegen dit type 'deportaties' – zoals in de VS in de afgelopen weken plaatsvond tegen Wet SB 1070 – is in Cuba onmogelijk.
Migratie voorkomen
‘Ik werd opgepakt omdat ik illegaal was,’ legt de bestuurder van een fietstaxi uit terwijl hij met zijn armen gebogen hangt over het stuur van zijn fiets in Parque Central. ‘En omdat ik hier al vaker ben geweest, werd ik teruggestuurd.’ De bestuurder, die zijn werk doet in de hoofdstad van Cuba, komt niet uit het buitenland. Nee, hij behoort tot de duizenden die weggetrokken zijn uit plattelandsprovincies op zoek naar werk in de stad en naar een plek om te wonen. Zij worden wekelijks op grond van Decreet 217 weggevoerd. Deze wetgeving uit 1997 moet migratie naar Havana voorkomen en maakt dat zo'n taxibestuurder illegaal is in de hoofdstad van zijn eigen land.
'Kom je uit het oosten? En wat doe je in Havana,' vraagt een vrouwelijke politieagent aan Daniel Martinez, die uit Guantánamo komt en al twee keer eerder werd aangehouden toen ze op de Rampa in Oud-Havana liep. Elizardo Sánchez van de Cubaanse Commissie voor Verzoening en Nationale Verzoening (CCDHRN) zegt dat tienduizenden Cubanen de afgelopen jaren naar hun woonplaats werden teruggestuurd en dat er zelfs mensen gevangen zitten vanwege deze wetten. De Cubaanse wet bepaalt verder dat eigenaren van woningen die 'illegalen' huisvesten, kunnen worden beboet. De Cubaanse regering bekritiseert de schendingen van mensenrechten in Arizona, maar overtreedt in eigen land het 13e Artikel van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens:
1. Een ieder heeft het recht zich vrijelijk te verplaatsen en te vertoeven binnen de grenzen van elke Staat.
2. Een ieder heeft het recht welk land ook, met inbegrip van het zijne, te verlaten en naar zijn land terug te keren.
Oosten zwaar getroffen
De wetgeving in Cuba kwam tot stand zes jaar na de ineenstorting van de Sovjet Unie, die grote gevolgen had voor de levensomstandigheden in Cuba. In deze zogeheten Speciale Periode werd het oosten van Cuba zwaar getroffen. 'De oostelijke regio van het land is altijd minder welvarend geweest en heel armoedig,' zegt Cuba-kenner Edward González, hoogleraar emeritus van de Universiteit van California in Los Angeles. 'De regio is sterk afhankelijk van de landbouw, minder van toerisme en is zwarter dan de rest van Cuba. Het beleid om migranten buiten de hoofdstad te houden en te voorkomen dat Havana overbevolkt raakt, leidde tot discriminatie van de zijde van de politie tegen donker gekleurde illegalen, die eerder als illegalen worden bestempeld, zegt González. 'De regering deporteerde tienduizenden mensen en dwong hen te verhuizen naar andere delen van het eiland,' zegt Daniel Wilkinson, de woordvoerder van Human Rights Watch. 'Het is een van de vele wetten die Cubanen sterke beperkingen oplegt en hen voorschrijft hoe ze moeten leven, waar ze leven en waar zij werken.'
Racisme bij politie
De Cubaanse regering, die raciale integratie als een kroon ziet op de revolutie die Fidel Castro in 1959 aan de macht bracht, weigert zelf te reageren op vragen over interne immigratie en de activiteiten van de politie die daarbij is betrokken. Volgens Artikel 42 van de Cubaanse grondwet is discriminatie op basis van ras, sekse, plaats van herkomst een inbreuk op de wet. In de praktijk worden voortdurend identiteitskaarten gecontroleerd op plekken als de Malecón en Parque Central, waarbij het woonadres wordt gecheckt. 'De politie vraagt me soms waarom ik hier zit en of ik in de buurt woon,' zegt een man die op de muur aan de Malecon zit, de boulevard aan de zijde van de Caribische Zee. 'Ik zeg dan alleen dat de Malecón een plek is waar elke Cubaan mag zitten.'
Bron: Cubadiario, Cubanet van 28 mei en CNN
CNN-reportage: Cubans illegal in Cuba